Spis

Eskimosi

Gdzie mieszkają i jak się ubierają?

W jaki sposób zdobywają pożywienie?

Czym zajmują się w okresie zimy polarnej?

Jakie są zajęcia dzieci?

Jakie są wierzenia i obyczaje Eskimosów?


Eskimosi

Ogromne, bezdrzewne, zaśnieżone rejony kontynentu amerykańskiego od Grenlandii i wybrzeże Oceanu Lodowatego aż po Alaskę i Cieśninę Beringa zamieszkują Inuici, zwani przez białych Eskimosami, oraz spokrewnieni z nimi Aleuci. Inuici dzielą się na wiele plemion. Najbardziej charakterystyczne elementy ich tradycyjnej kultury, nie zakłóconej wpływami obcych cywilizacji, spotkać obecnie można jedynie w rejonie należących do Kanady wysp Ziemi Baffina. Tutaj jeszcze do dziś Eskimosom towarzyszy nieodłączny sprzęt, jakim jest kajak -- lekka łódź jednoosobowa, lub łódź przeznaczona dla wielu wioślarzy, używana głównie przez kobiety -- umiak. Ciężkie warunki bytowania w arktycznym klimacie i absolutna samowystarczalność wykształciły w Eskimosach charakterystyczne cechy: są niezwykle przyjacielscy, gościnni i obdarzeni poczuciem humoru.

Encyklopedia powszechna PWN (c) Wydawnictwo Naukowe PWN SA
Powrót do spisu

Gdzie mieszkają i jak się ubierają?

"...Podczas lata rodzina Anaruka mieszka na brzegu morza w namiotach ze skór fok i renów.Obok stoją namioty ich krewnych i przyjaciół... Namiot taki wcale nie jest szczelny-deszcz przedostaje się do środka..."

"...Eskimosi szerokimi nożami z kości wieloryba lub rena wycinali wielkie bloki stwardniałego śniegu i stawiali z nich domek podobny z kształtu do kopca z jednym małym wejściem tuż przy ziemi. Wszystkie szpary zalepiali śniegiem i dobrze ubijali.Robota szła im szybko i sprawnie; przy mnie takie igloo na pięć osób wybudowali w niecałą godzinę. Do środka wpełzało się na czworakach,a otwór zasuwaliśmy dużym blokiem śniegu..."

"...szyte są jego spodnie z futra białego niedźwiedzia, bluza ze skóry foki i buty z miękkiej skóry młodego rena..."

"...Na wyprawę Eskimos ubiera się w specjalny skórzany kaftan, związany wokół kostek na rękach,pod brodą i dookoła otworu kajaka..."

"...Bielizny nie noszą wcale.Na gołe ciało chętnie nakładają koszulki z miękkich skórek ptaków,obróconych puchem do wewnątrz..."

"...Do polowań w kajakach Eskimosi używają ubrań ze skóry gładko wyprawionej. Zazwyczaj noszą kaftanoraz spodnie z foki lub rena,sięgające do kolan i buty z cholewami,składające się z dwóch warstw skór:zewnętrznej-foczej, i wewnętrznej-z futra psa lub królika.Grubą podeszwę robią ze skóry morsa, często wkładając jeszcze do buta warstwę suchej trawy,która dobrze wchłania wilgoć i chroni przed mrozem..."

Powrót do spisu

W jaki sposób zdobywają pożywienie?

Inuici jeszcze do niedawna żyli z łowiectwa i rybołówstwa. Polowali na foki, wieloryby, karibu, lisy, niedźwiedzie polarne, a także dzikie kaczki i gęsi przylatujące latem z południa. W pogoni za zwierzyną i w poszukiwaniu bogatszych łowisk przenosili się z miejsca na miejsce.

"...Na rzece zrobili zagrodę z kamieni,długimi kośćmi morsa uderzali mocno powierzchnię wody,płosząc w ten sposób i naganiając ryby do zagrody, tam zabijali je dzidami i wyrzucali na brzeg..."

"...Na szlaku zaczęto z wielkim pośpiechem budować ogrodzenie z kamieni,wytyczając nimi z obu stron coś w rodzaju drogi szerokiej na początku, a następnie coraz bardziej się zwężającej. Na ogrodzeniu tym postawiono w niewielkiej od siebie odległości okrągłe kamienie wielkości głowy ludzkiej... Gdy wszystko było już gotowe,kobiety i dzieci wyruszyły na spotkanie stada... ...rozdzieliliśmy się na dwie grupy- musieliśmy okrążyć stado z dwóch stron i wpędzić je między kamienne ogrodzenie...Na dany znak,podniósł się taki straszny wrzask,jakby sfora wilków ruszyła do ataku... Stado rzuciło się do ucieczki.Pędzone otaczającym je dokoła wrzaskiem, wpadło między kamienne płoty prosto na myśliwych, zaczajonych w najwyższaj częśći zagrody..."

"...Tugto kazał nam siedzoeć w kajakach zupełnie bez ruchu, żeby nie spłoszyć zwierzyny.Długo tak czekaliśmy i myślałem,że już nic nie będzie z polowania,aż tu nagle,w odległości kilkudziesięciu metrów,na powierzchni morza ukazała się mała, okrągła głowa z długimi wąsami.Kajaki Eskimosów bez plusku ruszyły w tym kierunku.Podejrzliwa foka schowała się pod wodą... Dopiero za trzecim razem myśliwym udało się podpłynąć do foki na odległość rzutu harpunem.Foka trafiona znikła w morzu,ale w tym miejscu na powierzchni wody utrzymywał się pęcherz skórzany napełniony powietrzem i przywiązany rzemieniem do harpuna..."

Powrót do spisu

Czym zajmują się w okresie zimy polarnej?

Wytwórczość rękodzielnicza, rzeźba, rysunek czy układanie pieśni nie były uważane za najważniejszą i najwyżej cenioną sztukę. Za prawdziwy kunszt uważano sztukę łowiecką, bowiem od umiejętności i talentu myśliwego zależało przetrwanie jego bliskich.

"...Mężczyźni naprawiali i przygotowywali nową broń. Z kości morsa strugali ostrza do harpunów i strzał, a mimo że narzędzia ich to kamienie, kości i zwyczajne noże- ostrza wychodziły gładkie i zgrabne.Z ogromną cierpliwością, całymi godzinami,polerowali kość,trąc ją najpierw o kamień, a póżniej jeszcze o drugą kość.."

"...Wysuszone, twarde jak drweno skóry foki i rena matka Anaruka rozłożyła na podłodze i jeszcze raz bardzo starannie oczyściła kamykami ze śladów mięsa, a potem długo ugniatała w palcach,żeby je zmiękczyć. Delikatną skórę foki, matka zmiękczała jeszcze zębami.Sama nie dała jednak rady.Wtedy wszyscy zasiedli wokół i zaczli pracowicie żuć jej brzegi... Gdy wreszcie skóra była dostatecznie miękka,matka wielkim, ostrym nożem skroiła kurtkę i zaczęła ją zszywać dużą igłą z kości foki..."

Powrót do spisu

Jakie są zajęcia dzieci?

"...Wlecie dzieci zbierają i suszą trawy, mchy i nawóz ptaków czy renów. W zimie wytapiają lód na wodę do picia i czasem bardzo rzadko, podgotowują trochę mięsa nad płomieniem lampy..."

Powrót do spisu

Jakie są wierzenia i obyczaje Eskimosów?

Pieśni eskimoskie zwykle służyły celom obrzędowym. Z ich pomocą szamani zwracali się do duchów z prośbą o sprzyjające warunki pogodowe, udane łowy czy uzdrowienie chorego. Niekiedy w rozwiązaniu sporu lub nieporozumienia posługiwano się pieśnią. Dwóch mężczyzn, zamiast walczyć, konkurowało ze sobą z pomocą żartobliwych pieśni, a rozbawiona publiczność wybierała zwycięzcę. Dźwięk w eskimoskiej technice śpiewania podlega znacznemu napinaniu i rytmicznym pulsowaniu. Większości pieśni akompaniują rytmiczne uderzenia w bębny lub odsłonięte fragmenty ciała.

"...Eskimosi polują na reny za pomocą łuków i dzid.Nie może to być jednak ta sama broń, jakiej używa się do polowań na zwierzęta morskie.Myśliwi myślą,że reny obraziłyby się i uciekły daleko w głąb lądu,gdyby zabijano je taką samą bronią, co zwierzęta żyjące w wodzie..."

"...Eskimosi wierzą,że pewne przedmioty zapewniająim szczęście i pozwalją uniknąć niebezpieczeństwa.Tak na przykład wysuszona łapka mewy czyni tego,kto ją stale nosi przy sobie, doskonałym wioślarzem, a ząb rena-podobno świetnym myśliwym.Wierzą również,że małe kawałki skóry rena,naszyte na ubraniu,zabezpieczą przed odmrożeniem..."

"...Wczasie sprzeczki Eskimosi stają naprzeciwko siebie przed całą ludnością osady i jeden na drugiego układają złośliwe piosenki.Wszyscy się śmieją i cieszą z udanych żartów,a zwycięzcą zostaje ten,którego piosenki są dowcipniejsze..."

"...Czasami zdarzyć się może,że myśliwy popełni jakiś czyn krzywdzący innych.Wtedy zbiera się na sąd cała osada i winowajca musi przyznać się do wszystkiego.To samo jest już dostateczną karą..."

Powrót do spisu